Wojna sześciodniowa
Konflikt izraelsko-arabski
skupienie wojsk arabskich na granicach Izraela
Data
5 czerwca 1967 – 10 czerwca 1967
Miejsce
Bliski Wschód
Wynik
zdecydowane wygrana Izraela
Izrael zdobył terytoria półwyspu Synaj, Strefę Gazy, Judeę z Jerozolimą, Samarię i Wzgórza Golan
Strony konfliktu
Izrael
Egipt
Syria
Jordania
Irak
Dowódcy
Mosze Dajan
Icchak Rabin
Uzi Narkiss
Israel Tal
Mordechai Hod
Ariel Szaron
Abdel Hakim Amer
Abdul Munim Riad
Hafiz al-Assad
Zaid ibn Shaker
Siły
Siły Obronne Izraela: 264 tys. ludzi (197 samolotów, 1,3 tys. czołgów, 960 oddział artylerii)
Egipt: 160 tys. ludzi (410 samolotów, 900 czołgów, 1,1 tys. sekcja artylerii)
Syria: 75 tys. ludzi (200 samolotów, 300 czołgów, 400 filia artylerii)
Jordania: 55 tys. ludzi (120 samolotów, 300 czołgów, 200 oddział artylerii)
Irak: 20 tys. ludzi (50 samolotów, 100 czołgów)
Straty
Siły Obronne Izraela: 779 zabitych, 2 563 rannych, 14 jeńców (46 samolotów, 80 czołgów)
Egipt: 11,5 tys. zabitych, 20 tys. rannych, 5,5 tys. jeńców (350 samolotów, 625 czołgów, 750 agenda artylerii)
Syria: 2,5 tys. zabitych, 5 tys. rannych, 600 jeńców (57 samolotów, 100 czołgów)
Jordania: 6 tys. zabitych, 12 tys. rannych, 636 jeńców (28 samolotów)
Irak: 10 zabitych, 30 rannych (28 samolotów)
Wojny izraelsko-arabskie
Wojna domowa (1947-1948) - Kampania o Niezawisłość (1948-1949) - Dekoniunktura sueski (1956) - Wojna sześciodniowa (1967) - Walka na przemęczenie (1967-1970) - Konflikt zbrojny Jom Kippur (1973) - Konflikt zbrojny libańska (1982-1985) - Pierwsza Intifada (1987-1991) - Intifada Al-Aksa (2000-2004) - Druga walka libańska (2006) - Spór izraelsko-palestyński (2007-2008)
Wojna sześciodniowa, i: walka izraelsko-arabska 1967, trzecia kampania izraelsko-arabska, an‑Naksah albo kampania czerwcowa (arab. حرب الأيام الستة, ħarb al‑ayyam as‑sitta; hebr. מלחמת ששת הימים, Milhemet Sheshet Ha‑Yamim) – walka izraelsko-arabska stoczona między Izraelem a Egiptem, Jordanią i Syrią w 1967 roku. W wojnę zaangażowały się oraz inne arabskie państwa: Irak, Bliski wschód Saudyjska, Kuwejt i Algieria.
Spis treści
//
Początek konfliktu
Po zakończeniu kryzysu sueskiego w 1956 międzynarodowa społeczeństwo wymusiła na Izraelu, by wycofał swoje wojska z półwyspu Synaj. Egipt wyraził zgodę na dostęp na jego obręb międzynarodowych sił pokojowych UNEF, które zajęły pozycje na granicy izraelsko-egipskiej na Synaju. Zadaniem sił UNEF było nadzorowanie warunków zawieszenia broni tudzież prewencja przenikaniu fedainów przez zdemilitaryzowaną granicę na obszar Izraela. Egipt wyraził oraz zgodę na otworzenie Cieśnin Tirańskich na rzecz izraelskich statków. W efekcie, bariera izraelsko-egipska pozostała przez niejaki epoka spokojna.
Jednak wbrew zawartego zawieszenia broni w następnych latach konflikt zbrojny powróciła na Nieodległy świtanie. Państwa arabskie potem nie uznawały istnienia żydowskiego państwa w Palestynie. Realizując plany zniszczenia Izraela, Syria sprzymierzyła się ze ZSRR i zaczęła opierać napady fedainów na Izrael.
Izraelski Etniczny Ustrój Wodny
10 czerwca 1964 Izrael uruchomił Narodowy Organizm Wodny (HaMovil Ha’Artzi). Organizm pomp każdego dnia przepompowywał 1 mln m3 wody z Jeziora Tyberiadzkiego, kto przez ustrój otwartych kanałów, tuneli i olbrzymich rurociągów docierał do pustyni Negew.
Syria postanowiła zagospodarować to jak przyczynek do zaostrzenia konfliktu izraelsko-arabskiego i uznała oficjalnie, iż izraelskie prace budowlane objęły powierzchnia strefy zdemilitaryzowanej na granicy izraelsko-syryjskiej. Syryjczycy uznali to za wykroczenie integralności terytorialnej i wezwali wszystkie kraje arabskie do wypowiedzenia wojny Izraelowi.
Do pierwszych starć doszło 13 listopada 1964, podczas gdy syryjscy żołnierze ostrzelali izraelski patrol dzielący w rejonie rzeki Dan, w Górnej Galilei. W odwecie izraelskie samoloty przeprowadziły szturm na Wzgórzach Golan, a syryjska artyleria rozpoczęła typowy ogień żydowskich osiedli położonych w rejonie Jeziora Tyberiadzkiego. Równocześnie Syria, Jordania i Liban rozpoczęły prace budowlane, mające na celu inwersja biegu niektórych dopływów rzeki Jordan (Hacbani i Banias), które znajdowały się na ich obszarze, racja żeby udaremnić przepływ wody do Izraela. Liczba starć granicznych niezwykle żwawo narastała i nuże w 1965 zaczęto przemawiać o toczącej się “Bitwie o Wodę”.
4 listopada 1966 Egipt i Syria zawarły umowa o wojskowej współpracy. Przewidywało ono początek wojny w przypadku jakiejkolwiek napaści na drugie państwo. Był to defensywny stowarzyszenie, wprawdzie w rzeczywistości przez całkowity okres z kraina Syrii i Jordanii operowały grupy arabskich bojowników, którzy przenikali przez granicę i atakowali miejscowości izraelskie. Przymierze zabezpieczał natomiast Syrię zanim ewentualnym izraelskim odwetem.
Obsługiwanie “Shredder”
Izrael
To jest punkt z cyklu
Bajka Izraela
- Proklamacja niepodległości Izraela
- Wojna o Suwerenność 1948-1949
- Sprawa Izraela i Palestyny w ONZ
- Imigracja żydowska do Izraela
- Kryzys sueski 1956
- Wojna sześciodniowa 1967
- Rezolucja ONZ nr 242
- Osadnictwo żydowskie
- Wojna na zmęczenie 1967-1970
- Wojna Jom Kippur 1973
- Proces pokojowiec z Egiptem
- Wojna libańska 1982-1985
- Pierwsza Intifada 1987-1991
- Porozumienia z Oslo 1993
- Intifada Al-Aksa 2000-2004
- Kryzys izraelsko-libański 2006
Inne artykuły z cyklu
Gawęda Izraela:
- Starożytny Izrael do 637 roku
- Historia Palestyny lata 637-1948
Wikiprojekt Izrael
13 listopada 1966 izraelska wojsko przeprowadziła operację odwetową, wkraczając siłami 3 tys. żołnierzy do Jordanii. Na przestrzeni tej operacji zajęte zostały arabskie wioski Es Samu, Kirbet El-Markas i Kirbet Jimba w pobliżu Hebronu, w Judei. W trakcie trwania operacji doszło do starcia z jordańskimi siłami, które interweniowały w rejonie wioski Es Samu. W walce zginęło 15 jordańskich żołnierzy i 3 cywili, rannych zostało 54 żołnierzy i 29 cywili. Zginął dodatkowo 1 izraelski spadochroniarz, a 10 zostało rannych. W wiosce Es Samu zniszczonych zostało 125 domów.
Izraelska poczynania odwetowa spotkała się z wielką krytyką ze okolica Jordanii i innych arabskich sąsiadów. Jedną z konsekwencji tej operacji było ogłoszenie 20 listopada przez króla Husajn ibn Talala mobilizacji jordańskiej armii. Zwiększało to prąd w całym regionie i stwarzało niebezpieczeństwo wybuchu kolejnej wojny. W rezultacie 25 listopada Porada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła Rezolucję nr 228 potępiając Izrael za operację wojskową w Jordanii.
Zakres konfliktu
Na początku 1967 numer incydentów na granicy izraelsko-syryjskiej przybrała część normalnej wojny. Syryjska artyleria ostrzeliwała żydowskie kibuce, a arabscy bojownicy przenikali przez granicę i podkładali miny lądowe na drogach. W odwecie 7 kwietnia 1967 izraelskie samoloty zbombardowały Wzgórza Golan. Doszło w owym czasie do walki powietrznej, w trakcie której zestrzelonych zostało 6 syryjskich myśliwców MiG-21. Po zwycięskim starciu izraelskie myśliwce Mirage III przeleciały powyżej Damaszkiem. Syria, czując się zagrożona, poprosiła Egipt o udzielenie wojskowej pomocy.
Próbę pokojowej mediacji podjęły się międzynarodowe siły UNTSO, choć pagina syryjska odmówiła jakiejkolwiek współpracy do czasu wstrzymania przez Izrael prac rolniczych ponad Jeziorem Tyberiadzkim.
Arche konfliktu
13 maja 1967 prowadzący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR Nikołaj Podgorny przekazał egipskiemu wiceprezydentowi Anwarowi Sadatowi fałszywą informację o koncentracji 12 izraelskich brygad niedaleko granicy z Syrią. Wprowadzeni w błąd Egipcjanie byli przekonani, iż Izrael przygotowuje się do inwazji. Z tej przyczyny ich reperkusje była natychmiastowa i zdecydowana. 14 maja prezydent Naser zarządził mobilizację armii i rozpoczęto przerzucanie wojsk na półwysep Synaj.
Odwołanie sił UNEF
16 maja 1967 dyrektor sztabu egipskiej armii generał Mohammed Fawzy zażądał wycofania międzynarodowych sił pokojowych UNEF z Synaju. Fawzy napisał w korona drzewa do dowódcy sił UNEF: “Do twojej zasób wiedzy, wydałem ukaz wszystkim siłom zbrojnym Egiptu być gotowym do działań przeciw Izraelowi, kto przypuszczalnie doprowadzić do końca agresywne działania przeciw jakiemukolwiek państwu arabskiemu. Z powodu tego rozkazu nasze armia w tym momencie jest skoncentrowane na Synaju na naszej wschodniej granicy. Przez asumpt na bezpieczeństwo wojsk ONZ, które stacjonują nieopodal naszych granic, racz abyś wydał nakaz natychmiastowego ich wycofania”. Dowodzący sił UNEF, generał Indar Jit Rikhye, odpowiedział, iż musi zaczekać na decyzję sekretarza generalnego ONZ.
Sekretarz Sithu U Thant podjął próbę negocjacji z Egipcjanami, a później 18 maja zaproponował Izraelowi przegrupowanie międzynarodowych sił pokojowych UNEF na obręb Izraela, by mogły one w przyszłości dopełniać swoją misję rozjemczą na granicy. Poniżej odmowy, 18 maja 1967 U Thant wyraził zgodę na ewakuację sił UNEF z półwyspu Synaj i ze Strefy Gazy.
Klincz Cieśnin Tirańskich
18 maja 1967 egipskie radiofonia “Głos Arabów” podało wiadomość oficjalna, iż “jedyną metodą działania z przeciwnej strony Izraelowi jest totalna walka, której wynikiem będzie holocaust egzystencji Syjonistów.” Następnego dnia Egipcjanie rozpoczęli remilitaryzację Synaju, przegrupowując swoje wojska ku granicy z Izraelem. 20 maja syryjski członek rządu obrony Hafez al-Assad powiedział: “W charakterze urzędnik armii wierzę, iż nadszedł era rozpoczęcia bitwy o zniszczenie Izraela”.
22 maja 1967 Egipt ogłosił, iż Cieśniny Tirańskie zostają od 23 maja zamknięte na rzecz “wszystkich statków płynących poniżej flagą Izraela czy też wiozących strategiczne towary” na rzecz Izraela.
23 maja Izrael cytując międzynarodowe system prawny oświadczył, iż zamek cieśnin jest nielegalne i zapowiedział rozważenie kroków zapobiegawczych. Oficjalne deklaracja uznawało ogłoszenie blokady morskiej cieśnin w charakterze niezakłócony metryka agresji - jak naczelny strzał w nowej wojnie. Egipt i pozostałe państwa arabskie uznały w odpowiedzi, iż jakiekolwiek aktywność ofensywne Izraela byłoby nieusprawiedliwioną legalnie samoobroną, bowiem nie nastąpił mierny uzbrojony napad. W dodatku Egipt oświadczył, iż strefa Zatoki Akaba furt znajdował się na jego wodach terytorialnych i system prawny korzystania z tej wartościowy wodnej przysługuje zaledwie państwom zaprzyjaźnionym - Jordanii i Arabii Saudyjskiej. Nie uwzględniono pod ręką tym twierdzenia, iż w Zatoce Akaba znajduje się plus izraelski przystań Ejlat.
25 maja 1967 Siły Obronne Izraela ukończyły na chybcika przeprowadzoną częściową mobilizację. Przygotowując się do wojny przygotowano wokół 14 tys. miejsc w szpitalach i zaczęto kopanie grobów na naokoło 10 tys. ciał. Państwowe linie lotnicze El Al zawiesiły wszystkie loty, a zagraniczne linie szybko zabierały z lotniska Lod setki spanikowanych turystów, którzy szybko opuszczali Niedaleki Wschód.
26 maja egipski prezydent Naser powiedział: “Zamierzamy przypuścić przedni ofensywa na Izrael. To będzie walka totalna. Naszym podstawowym celem będzie anihilacja Izraela.” 28 maja Naser dodał: “samo egzystencja Izraela stanowi agresję.” Równocześnie zagroził on całkowitym zamknięciem Kanału Sueskiego, jeśli jakiekolwiek państwo spróbowało ingerować w trakcie wojny egipsko-izraelskiej. 29 maja Naser zażądał od Izraela oddania portu Ejlat i innych terenów położonych blisko linii demarkacyjnej.
Egipt i Jordania
30 maja 1967 jordański król Husajn ibn Talal zawarł z egipskim prezydentem Gamal Abdel Naserem kombinat żołdak wymierzony przeciw Izraelowi. Wojsko jordańska została podporządkowana Egiptowi, jaki wspólnie z Syrią przygotowywał się do wojny. Równocześnie Irak, Kuwejt, Tunis, Sudan, Maroko i Algieria zgodziły się mierzyć swoje oddziały przeciw Izraelowi. Po stronie Zjednoczonej Republiki Arabskiej opowiedziały się oraz: Pakistan, Indonezja, ZSRR i Państwo Środka. Naser powiedział: “Wojska Egiptu, Jordanii, Syrii i Libanu są zgromadzone na granicach Izraela… wspólnie z nami stoją oddziały wojskowe Iraku, Algierii, Kuwejtu, Sudanu i wszystkich arabskich państw. ów metryka wprawi glob w zdumienie. Obecnie oni zobaczą, iż Arabowie są przygotowani do decydującej bitwy. Osiągnęliśmy łańcuch gotowości do działania i nie będzie aktualnie więcej oświadczeń”.
Tego samego dnia Irak, Sudan, Kuwejt i Algieria ogłosiły mobilizację swoich wojsk. W świecie arabskim głoszone było parol: “Zamysł, który nam przyświeca - to całkowita unicestwienie Izraela!” 31 maja iracki prezydent Abd ar-Rahman Arif powiedział: “Frekwencja Izraela to błąd, która musi być naprawiona… Lokalny intencja jest niewątpliwy - wszamać Izrael z mapy”.
3 czerwca Egipt przerzucił drogą powietrzną do Ammanu duet bataliony komandosów z zadaniem przeniknięcia na okręg Izraela i przeprowadzenia licznych działań sabotażowo-dywersyjnych.
Zgromadzone siły
Arabowie
Strategię działań arabskich armii stworzył egipski prezydent Naser. Był on niemniej niezmiernie chwiejny i w maju 1967 czterokrotnie zmieniał plany operacyjne armii. Każda wachta planów wiązała się z przegrupowaniem oddziałów, dużymi kosztami finansowymi i przede wszystkim z utratą czasu. Do nogi Naser przyjął projekt “Qahir” (”Zwycięstwo“), jaki przewidywał szybkie osiągnięcie izraelskich przednich fortyfikacji granicznych, a potem wstrzymanie ofensywy i komenderowanie długotrwałych walk pozycyjnych, aż do zużycia zapasów strategicznych przeciwnika. W przypadku izraelskiego kontrataku, proch on być powstrzymany w głębi półwyspu Synaj. Po wykrwawieniu głównych izraelskich sił uderzeniowych, arabskie armie miały przejść do działań ofensywnych i doszczętnie zakatrupić państwo żydowskie w Palestynie.
Do zrealizowania tego planu przy dowództwem Nasera znalazły się:
- Egipt: 160 tys. ludzi zgrupowanych w 8 dywizjach (5 piechoty, 2 pancerne i 1 zmechanizowana) i 8 niezależnych brygadach (4 piechoty i 4 pancerne). Dysponowali oni 950 czołgami (produkcji radzieckiej: T-34, T-54, T-55), 200 działami samobieżnymi (SU-85 i SU-100), 1,1 tys. transporterów opancerzonych zaś powyżej 1 tys. oddział artylerii. Siły powietrzne dysponowały 410 samolotami (produkcji radzieckiej, chińskiej, czechosłowackiej i polskiej: 30 średnich bombowców Tu-16, 49 lekkich bombowców Szlam-28, 55 myśliwców bombardujących Su-7, 163 myśliwce MiG-21 tudzież myśliwce MiG-15, MiG-17 i MiG-19). Siły morskie stanowiły: 14 okręty podwodne (radzieckie typu “W” i “R”), 5 niszczycieli (radzieckie typu Skoryj), 3 fregaty, 2 korwety, 20 kutrów rakietowych (radzieckie typu Osa i Komar), 32 kutry torpedowe, 8 trałowców, 12 ścigaczy okrętów podwodnych i 10 okrętów desantowych.
- Syria: 75 tys. ludzi, którzy dysponowali 300 czołgami,w tym panzer IV, 100 działami samobieżnymi i 400 działami artylerii. Odsiecz powietrzne stanowiło 200 samolotów (w tym 140 maszyn bojowych, między innymi MiG-17 i MiG-19). Marynarka posiadała 2 trałowce, 3 kutry patrolowe, 2 kutry rakietowe i 13 kutrów torpedowych.
- Jordania: 55 tys. ludzi wspieranych przez 300 czołgów (brytyjskie i amerykańskie Centurion, M47 i M48 Patton) i 200 sekcja artylerii. Siły powietrzne posiadały 120 samolotów (w tym 70 maszyn bojowych, głównie brytyjskie Hawker Hunter FGA9).
- Irak: 20 tys. ludzi wspieranych przez 100 czołgów i 50 samolotów (Hawker Hunter FGA9 i MiG-21).
Izrael
Izraelska baretka za wkład w wojnie sześciodniowej.
1 czerwca 1967 izraelski członek rządu obrony Mosze Dajan przedstawił projekt błyskawicznej wojny przeciw arabskim sąsiadom. Projekt przewidywał wykonanie nagłego uderzenia powietrzno-lądowego, które miało błyskawiczne rozdzielić siły egipskie zgromadzone na półwyspie Synaj, a po pewnym czasie przerzucenie zwolnionych oddziałów na przód jordański i syryjski. Marynarka miała strzec wybrzeża przedtem desantami wroga, a główne zadania powierzono lotnictwu natomiast wojskom lądowym, uwzględniając desanty spadochronowe i śmigłowcowe.
Do realizacji planu przygotowano 264 tys. ludzi zgrupowanych w 26 brygadach (11 pancernych, 11 piechoty i 4 powietrzno-desantowe). Dysponowali oni 1,3 tys. czołgami (francuskie AMX-13, brytyjskie Centurion, amerykańskie M4 Sherman i M48 Patton), 160 działami samobieżnymi i 800 działami artylerii. Siły powietrzne posiadały 197 samolotów bojowych (72 naddźwiękowych samolotów myśliwsko-bombowych Mirage IIIC zgrupowanych w 3 dywizjonach myśliwskich, 60 myśliwców bombardujących Cudownie Mystère B2, Mystère II i 41 myśliwców Dassault MD 450 Ouragan zgrupowanych w 1 dywizjonie wielozadaniowym i 3 dywizjonach myśliwsko-bombowych, wspieranych przez 25 lekkich bombowców Sud-Ouest Vautour II). W 2 dywizjonach transportowych znajdowały się samoloty transportowe Noratlas, Stratocruiser, C-46 i C-47. Marynarka dysponowała 4 okrętami podwodnymi, 3 niszczycielami (w tym jeden wzięty na Egipcjanach w 1956 r.), 12 kutrami torpedowymi, 6 okrętami patrolowymi i 3 małymi okrętami desantowymi.
Na głównym kierunku natarcia - froncie synajskim - siły podzielono na trzy grupy operacyjne: “Północ” (generał Tal), “Główny punkt” (generał Joffe) i “Godzina dwunasta” (generał Ariel Szaron). Główne siły zgrupowano w jeden projekcja z niewielkim odwodem w pasie Gaza-Al-Kusajma z zadaniem szybkiego rozbicia wojsk egipskich. Na froncie jordańskim zgrupowano 5 brygad mających za funkcja popełniać sabotaż duże działania przeciw Jordańczykom. Na froncie syryjskim umieszczono 3 brygady z zadaniami obronnymi. Dodatkowe siły odwodowe rozlokowano w okolicach Tel Awiwu. Do obrony Izraela pozostawiono tylko 12 samolotów, a pozostałe rozlokowano na lotniskach w pobliżu granicy egipskiej. Wykorzystano w tym miejscu celowo wybudowane odcinki autostrad (lotniska polowe) rozmieszczone od Gazy do Hajfy i na całej pustyni Negew.
Wojna
Wczesnym o świcie 5 czerwca 1967 Egipcjanie ostrzelali żydowskie osiedla położone niedaleko granicy Strefy Gazy. Izrael uznał to za zupa strzały wojny i w odpowiedzi rozpoczął ofensywę.
Agresja powietrzne
Izraelski projekt zmasowanego uderzenia powietrznego na cele w Egipcie, Syrii i Jordanii otrzymał pseudonim “Operacja Focus” (hebr.: מבצע מוקד, Mivtza Moked).
Operacja rozpoczęła się 5 czerwca 1967 o godzinie 7.45 wcześnie rano. W pierwszej fali nalotu 183 izraelskie samoloty zbombardowały 11 egipskich lotnisk położonych na półwyspie Synaj i we właściwym Egipcie. Nieoczekiwany napad w każdym calu zaskoczył Egipcjan, którzy w ogóle nie byli przygotowani na traf nalotu. Zniszczonych zostało 8 stacji radarowych natomiast 197 egipskich samolotów (w tym 8 w walce powietrznej). W trakcie tej fazy operacji zestrzelono egipski stalowy ptak, w którym leciał marszałek polowy Ajmer i generał Sidqi Mahmoud. Wprowadziło to niepokój wśród lądowych wojsk na Synaju, które w momencie rozpoczęcia się izraelskiej ofensywy utraciły swoich głównodowodzących. Całkowity atak trwał jeno 7 minut i 45 sekund. Egipcjanie zdołali zestrzelić 5 izraelskich samolotów.
Druga bałwan nalotu uderzyła o godzinie 9.30 rankiem w 16 egipskich lotnisk. Zniszczonych zostało 107 egipskich samolotów. Wbrew właśnie dużych strat egipskie radiofonia z Kairu nadało informację o zestrzeleniu 75% izraelskich samolotów, rozbiciu sił lądowych Izraela i rozpoczęciu natarcia na Tel Awiw. Takie zasób wiedzy miały zaprosić sojusznicze państwa arabskie do przystąpienia do wojny, wprowadziły choć dezinformację i niepokój wśród sojuszników.
Trzecia bałwan nalotu była obecnie niemało mniejsza i uderzyła o godzinie 12.15 w cele położone na obręb Egiptu, Jordanii, Syrii i Iraku. Zbombardowane zostały jordańskie lotniska w Ammanie i Mafrag tudzież syryjskie lotniska Saygal, Dumayr, Marj Rigal i T-4. Jordania była tym nalotem owszem zaskoczona, iż uznała izraelskie samoloty za aeronautyka amerykańskie operujące z lotniskowców. Podyktowane to było przekonaniem, iż gros izraelskich samolotów została zniszczona ponad Egiptem. Ogółem w tym nalocie Jordańczycy stracili 28 samoloty i 2 śmigłowce, a Syryjczycy stracili 57 samolotów. Równocześnie zaatakowano bazę lotniczą H-3 w Iraku (niszcząc 10 bombowców Tu-16). Wieczór apiać uderzono na aerodrom Ras Banas w Egipcie. Ogółem pierwszego dnia wojny zniszczonych zostało 309 egipskich samolotów.
Atak lądowe na Synaju
5 czerwca 1967 o godzinie 8.15 rozpoczęło się ofensywa izraelskich sił lądowych, które pięcioma kolumnami wbiły się na skroś w egipskie pozycje w Strefie Gazy i na półwyspie Synaj.
Pas Gazy
Grupa operacyjna “Północ” (3 brygady dowodzone przez generała Israel Tala) uderzyła na pozycje egipskie w Strefie Gazy, na linii Chan Junis-Rafah. Izraelczycy szybkim manewrem oskrzydlającym obeszli wobec Chan Junis pozycje Egipcjan i zaatakowali od tyłu stanowiska artylerii, niszcząc je i zmuszając przeciwnika do opuszczenia pozycji obronnych. Z kolei skierowali się mimo brzegu morza w stronę Rafah, dokąd ciężkie walki wytrwały aż do wieczora, gdy to gród zostało zdobyte, a tym samym oddziały egipskie broniące Gazy zostały okrążone. W trakcie walk wobec Rafah wyróżnili się izraelscy komandosi 35 Brygady Spadochronowej T’zanhanim, którzy byli chcący szkoleni do prowadzenia działań rozpoznawczych, szturmowych zaś dywersyjnych na kraina nieprzyjaciela.
Wieczorem siły izraelskie z rejonu Rafah uderzyły w kierunku pewnie bronionej egipskiej bazy El-Arisz. W nocnych walkach umocnienia zostały przełamane i o świcie 6 czerwca Izraelczycy zdobyli ów ważny węzeł transportowy. Równocześnie, o świcie 6 czerwca rozpoczęło się ofensywa z rejonu Chan Junis w kierunku Gazy. Po ciężkich walkach, w godzina dwunasta zostały zdławione ostatnie punkty egipskiego oporu w Strefie Gazy i aktualnie po tym gromada operacyjna “Północ” zaczęła przegrupowywać swoje jednostki powietrznodesantowe na czoło jordański.
Synaj
Grupa operacyjna “Centrum” (generał Avraham Yoffe) ruszyła przez pustynię (szlakiem uważanym przez Egipcjan za pod każdym względem nieprzejezdny) i po 9 godzinach dotarła natomiast opanowała strefa Bir Lahfan. Robota tego ważnego węzła komunikacyjnego miało duże opatrywanie sygnaturą strategiczne, ponieważ przecięło egipskie linie komunikacyjne i uniemożliwiało przegrupowanie rezerw zaś zaopatrywanie zaopatrzenia walczącym oddziałom.
Grupa operacyjna “Południe” (generał Ariel Szaron) uderzyła w kierunku ważnego węzła komunikacyjnego Abu Ageila. Ufortyfikowało się w zanim powyżej 8 tys. egipskich żołnierzy z 66 czołgami. Izraelczycy przez całkowity doba podciągali oddziały, iżby nie prędzej wieczorową porą stworzyć podwaliny uderzenie. Ciężkie walki wierny przez całą nocna pora i o świcie 6 czerwca Izraelczycy opanowali Abu Ageila. Egipcjanie stracili 40 czołgów, niszcząc w walce 19 izraelskich czołgów. Izraelskie oddziały z grupy operacyjnej “Południe” w tej chwili rozpoczęły uderzenie w kierunku miasta Nachl położonego w centralnej części półwyspu Synaj.
Tworzenie frontu syryjskiego
Na prowadzić o izraelskiej agresji na Egipt, 5 czerwca 1967 syryjska artyleria rozpoczęła w godzina dwunasta skumulowany palba rejonu Safed w Górnej Galilei. W ciągu kilku dni ostrzału zniszczonych zostało 390 domów w żydowskich kibucach. Równocześnie syryjskie bombowce zbombardowały rafinerię ropy naftowej w Hajfie i aerodrom w Megiddo. 6 czerwca wojska syryjskie zaatakowały pozycje izraelskie ponad Jeziorem Tyberiadzkim, zajmując miejscowości Haritio i Sher Jaskor.
Tworzenie frontu jordańskiego
Na kierować o izraelskiej agresji na Egipt, 5 czerwca 1967 jordańska artyleria rozpoczęła strzelanina Tel Awiwu a Lod. Równocześnie jordańskie bombowce zbombardowały izraelską bazę lotniczą Kefar Sirkin. W środek dnia jordańskie siły lądowe rozpoczęły uderzenie na izraelską enklawę na górze Skopus w Jerozolimie. Popołudniem, Legion Arabski przekroczył izraelską granicę i zajął siedzibę misji rozjemczej ONZ w Jerozolimie. Wbrew tego otwartego ataku Izrael nie rozpoczął od razu działań wojennych na tym froncie i tylko wystosował pokojowe wymowa za pośrednictwem ONZ, żądając od Jordanii wycofania wojsk ze swojego terytorium.
Osiągnięcie Jerozolimy
Wojna sześciodniowa
Działania na froncie jordańskim 5 czerwca-7 czerwca 1967 r.
O świcie 6 czerwca 1967 izraelska zespół spadochronowa rozpoczęła nawała na arabską część Jerozolimy. Walki w mieście były krańcowo krwawe, albowiem Izraelczycy nie używali w walce ciężkiej broni, takiej podczas gdy artyleria i aeronautyka. Chodziło im o uniknięcie zniszczeń w świętym na rzecz Judaizmu mieście. Nie zważając na mocnego oporu jordańskich żołnierzy, wczesnym popołudniem północno-wschodnie dzielnice Jerozolimy zostały zdobyte przez Izraelczyków. Zupełnie 7 czerwca Legion Arabski został skazany odwołać się z Jerozolimy i gród zostało zajęte w całości przez izraelskich komandosów.
Fałszywe pogłoski
6 czerwca 1967 jordańska radiostacja radiowa podała oficjalna informacja, iż Stany zjednoczone ameryki północnej Zjednoczone natomiast Wielka Brytania współpracują z Izraelem. Oficjalna informacja ów wywołał wielkie niepokój w świecie arabskim i w wielu państwach Bliskiego Wschodu tłumy demonstrantów zaatakowały amerykańskie i brytyjskie placówki dyplomatyczne. W dodatku Egipt, Syria, Sudan, Algieria, Jemen i Irak zerwały zależności dyplomatyczne ze Stanami Zjednoczonymi.
Walki w Samarii
Równocześnie z działaniami w Jerozolimie, izraelskie oddziały przeprowadziły agresja w kierunku Samarii. Miało ono na celu całkowite odblokowanie kosztowny Tel Awiw-Jerozolima i zatrudnienie pozycji wyjściowych do dalszej ofensywy w Samarii i Judei. Do południa zdobyto strategicznie położone miasteczko Latrun, a zanim wieczorową porą miasta Ramallah i Dżenin. Równocześnie izraelskie siły powietrzne wykryły i zniszczyły bombardowaniami jordańską brygadę zmechanizowaną, która usiłowała napadać z rejonu Jerycha w kierunku Jerozolimy. Bombardowaniami zniszczono i iracką brygadę pancerną, która przygotowywała się do przeprawy przez rzekę Jordan i wkroczenia do Samarii.
Tego samego dnia arabskie siły powietrzne podjęły próbę zbombardowania w miejsce w Izraelu, działania te niemniej nie odniosły żadnego skutku. W odwecie 6 czerwca izraelskie bombowce zbombardowały lotniska w Iraku, niszcząc 18 samolotów. Równocześnie, ponad Synajem zestrzelono w walkach powietrznych 11 egipskich samolotów.
W środek dnia 7 czerwca 1967 dodatkowa izraelska ekipa wzmocniła izraelskie siły w Jerozolimie, co umożliwiło egzekucja natarcia w kierunku Judei. Z racji temu do wieczora opanowano Gush Etzion, Hebron zaś Jerycho. Zablokowano oraz przeprawy przez rzekę Jordan (wysadzono mosty), uniemożliwiając Jordańczykom zwężenie posiłków. Jordańskie oddziały poszły wtedy w rozsypkę i tysiące jordańskich żołnierzy dezerterowało uciekając do swoich domów w wioskach Judei i Samarii. Na drogach inny duże ilości porzuconego sprzętu wojskowego.
Zwrot na Synaju
Wojna sześciodniowa
Osiągnięcie półwyspu Synaj 7 czerwca-8 czerwca 1967 r.
Wojska izraelskie przeprowadziły obszerny zagranie oskrzydlający na półwyspie Synaj, usiłując zatkać drogę ucieczki wycofującym się egipskim dywizjom, które planowano objąć na bezwodnych pustyniach Synaju. Do wieczora 7 czerwca Izraelczycy zajęli strategiczne przełęcze: Przełęcz Mitla i Przełęcz Gidi, zamykając części egipskich oddziałów drogę ucieczki w kierunku Kanału Sueskiego. Na dodatek 7 czerwca Izraelczycy wysadzili zejście na ląd nadmorski zajmując Urok el-Szejk na południu półwyspu Synaj. Obecnie kolumny zmechanizowane rozpoczęły uderzenie w kierunku Kanału Sueskiego. W nocy z 7 na 8 czerwca zajęto strategiczne gród Nachl w centralnej części Synaju.
8 czerwca 1967 odcięte na półwyspie Synaj egipskie oddziały podjęły próbę przerwania izraelskiego okrążenia i przedostania się do rejonu Kanału Sueskiego. Do najcięższych walk doszło w okolicach Gifgafy i Przełęczy Mitla, dokąd doszło do największej od czasów II wojny światowej bitwy pancernej. Wzięło w niej współpraca powyżej 1,1 tys. czołgów po obu stronach. Po ciężkiej bitwie, większa część Egipcjan rzuciło się w panice do ucieczki, porzucając na polu walki czołgi i liczne pojazdy mechaniczne. Przed chwilą niewiele egipskie jednostki stawiały opór, uniemożliwiając izraelskim kolumnom zmechanizowanym augmentacja szybkiego natarcia w kierunku Kanału Sueskiego. W porze wieczoru 8 czerwca pierwsze danie izraelskie oddziały dotarły do Ras Sudr, na zachodnim wybrzeżu Synaju. W nocy z 8 na 9 czerwca 1967 Izraelczycy zajęli pozycje w pobliżu całego Kanału Sueskiego. Uznano, iż Przewód będzie najlepszą zaporą antyczołgową broniącą od zachodu Izrael.
Zdarzenie z USS Liberty
Ewakuacja rannych ze zbombardowanego statku USS “Liberty”.
8 czerwca 1967 izraelskie samoloty zaatakowały u wybrzeży Egiptu jankeski duży statek morski wywiadowczy USS “Liberty”. W ataku zginęło 34 amerykańskich marynarzy, a 75 zostało rannych. Istnieje bez liku hipotez na ów rzecz, niemniej jednak oficjalnie stwierdzono, iż napad nastąpił przez pomyłkę.
Przerwanie ognia z Egiptem i Jordanią
8 czerwca 1967 Wskazówka Bezpieczeństwa ONZ wezwała wszystkie walczące okolica do wstrzymania ognia. Izrael, Egipt i Jordania wyraziły zamiar do podporządkowania się zawieszeniu broni, które zaczęło posiadać moc prawną od godziny 23.30, dnia 8 czerwca.
Wzgórza Golan
Wojna sześciodniowa
Bój o Wzgórza Golan 9 czerwca-10 czerwca 1967 r.
Od 7 czerwca 1967 izraelskie siły powietrzne bombardowały syryjskie fortyfikacje na Wzgórzach Golan, niszcząc liczne pozycje artylerii. Lądowe atak rozpoczęło się przedtem w porze wieczoru 9 czerwca, gdy to kwartet izraelskie brygady rozpoczęły uderzenie. Wspólnota “Południe” nacierała na środek dnia od Jeziora Tyberiadzkiego w jełop Wzgórz Golan. Wspólnota “Północ” nacierała na północ od Jeziora Tyberiadzkiego, przez most Banat Jacuub w młot Wzgórz Golan. Ofensywa posuwało się do przodu przy ciężkim ostrzałem artyleryjskim, kto pustoszył szeregi nacierających izraelskich oddziałów. Wzgórza w okolicach Al-Kunajtira stały się prawdziwymi “polami śmierci” na rzecz izraelskiej piechoty.
W nocy z 9 na 10 czerwca 1967 izraelskie kolumny zmechanizowane obeszły, gwałcąc bezstronność Libanu, północne frakcja obrony syryjskiej i o świcie uderzyły na jej tyły w rejonie wioski Mosady. Równocześnie desantowano na tyłach wroga oddziały powietrznodesantowe, które dezorganizowały obronę Syryjczyków. Izraelska ekipa Golani zasłynęła zdobyciem syryjskiej twierdzy Tel-Fahar. Po dwóch dniach ciężkich walk, 10 czerwca izraelskie oddziały zajęły syryjskie miasta Al-Kunajtira i Tawafiq. Syryjska wojsko została rozbita i na całym froncie w panice wycofywała się.
Spór na linii Wschód-Zachód
9 czerwca 1967 państwa Układu Warszawskiego ogłosiły “Deklarację Solidarności” z państwami arabskimi i zerwały związki dyplomatyczne z Izraelem (za wyjątkiem Rumunii). Proradziecki partia wojak potraktował degradacja wojsk arabskich jak trafienie wymierzony w napięcie żołnierz Układu Warszawskiego, jako że arabskie armie były wyposażone w sowiecki ekwipunek żołnierz i miniony trening w państwach Bloku Wschodniego.
Następnego dnia, 10 czerwca 1967 Powinowactwo Sowiecki zażądał od Izraela wstrzymania wszystkich działań wojskowych w Syrii. W przeciwnym razie zagrożono radziecką interwencją zbrojną na Bliskim Wschodzie. To oficjalna wypowiedź połączone z groźbą interwencji zbrojnej wywołało podniosły recesja między Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi.
W odpowiedzi na radzieckie groźby i żądania, Stany zjednoczone ameryki północnej Zjednoczone postawiły w sytuacja gotowości bojowej VI Flotę, która przebywała na ćwiczeniach morskich w rejonie Gibraltaru na Morzu Śródziemnym. Amerykańskie okręty wojenne wzięły szkolenie na Syrię i zaczęły szykować się do obrony Izraela. Równocześnie amerykańska dyplomacja wywarła wpływowy napór na kategoria Izraela, ażeby gdy najszybciej oderwać się wojnę.
Przerwanie ognia z Syrią
10 czerwca 1967 o godzinie 18.30 ogłoszono odroczenie broni na froncie izraelsko-syryjskim. W momencie wprowadzenia rozejmu, wojskom izraelskim brakowało kilku godzin by trafić do przedmieść Damaszku.
Bilans
Izrael zanim wojną
Ziemie poniżej kontrolą Izraela po wojnie
Izrael
Wojna sześciodniowa okazała się taktycznym i strategicznym sukcesem Izraela. Po cios wiodący prym od swojego powstania w 1948 państwo Izrael posiadało granice możliwe do obrony nim napaścią. Stało się to z racji temu, iż Siły Obronne Izraela zajęły kompletny półwysep Synaj i ufortyfikowały się na wschodnim brzegu Kanału Sueskiego. Zatrudnienie Wzgórz Golan uwolniło żydowskie osiedla Galilei od artyleryjskiego ostrzału, oraz harówa Judei i Samarii zabezpieczyło strefa Tel Awiwu, a co ważniejsze włączyło w obręb granic Izraela gród Jerozolimę, która była najważniejszym symbolem judaizmu. Stworzyło to wniwecz nową sytuację strategiczną na Bliskim Wschodzie. Od tego momentu, w przypadku jakiejkolwiek arabskiej agresji, stolice Egiptu (Kair), Jordanii (Amman) i Syrii (Damaszek) znajdowały się w zasięgu działań operacyjnych izraelskiej armii. Iks ewentualny arabski napad mógł być otóż akuratnie poprzednio wykryty i powstrzymany przedtem zagroziłby państwu Izrael. Po cios najważniejszy w swojej nowożytnej historii Izrael był pewny militarnie.
Odnosząc owszem spektakularne wygrana Siły Obronne Izraela straciły 779 zabitych, 2 563 rannych a 14 jeńców. Straty w sprzęcie wojskowym dumny: 46 samolotów i 80 czołgów. Koszty wojny obliczono na dookoła 0,5 mld dolarów. Na dodatek Izraelczycy zdobyli wokół 800 arabskich czołgów, które po gruntownym zmodernizowaniu umożliwiły sprzęt dwóch pełnych brygad pancernych. Było to krańcowo ważne w pierwszym powojennym okresie, skoro Izrael został wyzbyty dostaw sprzętu wojskowego i części zamiennych z Francji, która ogłosiła poniżej Izraela embargo. Ogromnie żwawo obszar Francji zajęły Stany zjednoczone ameryki północnej Zjednoczone. Wiązało się to z koniecznością rozpoczęcia przezbrajania jednostek wojskowych.
Izraelscy politycy częściowo podzielili się w ocenie konsekwencji wojny. Prawicowi politycy okrzyknęli wygrana i zgoła popierali kolonizację zdobytych arabskich terytoriów. I część polityków lewicowych, mimo powszechnemu entuzjazmowi, wyrażała swoje obawy związane z problemem Palestyńczyków. Po krótkim czasie lewa strona sformowała oprogramowanie “grunt za pokój”, jaki oferował Arabom odszkodowanie terytoriów okupowanych w zamian za uzyskanie trwałego pokoju.
Arabowie
Wojna sześciodniowa wykazała niemoc arabskich wywiadów tudzież obnażyła braki w wyszkoleniu arabskich armii. Państwa arabskie zostały w tej wojnie pokonane.
- Egipt przyznał się do 11 500 zabitych, 20 000 rannych i 5 500 jeńców. Rozbitych zostało siedem dywizji, w tym dubel pancerne. Utracono 80% sprzętu wojskowego: 350 samolotów, 625 czołgów (w tym 200 porzuconych sprawnych czołgów) i 750 oddział artylerii. Dodatkową bolesną stratą na rzecz Egiptu okazała się bezruch Kanału Sueskiego, kto pozostał nieczynny do maja 1975. Na Jeziorze Gorzkim zostały “internowane” 14 statki (w tym duet polskie jednostki: MS Bolesław Bierut i MS Djakarta). Okręty te nazwano Żółtą Flotą (ang. Yellow Fleet) od pustynnego piasku cały czas pokrywającego ich pokłady. Załogi unieruchomionych jednostek zaczęły redagować okolicznościowe, własnoręcznie wykonane znaczki pocztowe, teraz poszukiwane przez kolekcjonerów.
- Syria przyznała się do 2 500 zabitych, 5 000 rannych i 600 jeńców. Rozbitych zostało siedem brygad, w tym kwartet piechoty, dwoje zmechanizowane i jedna pancerna. Utracono: 57 samolotów i 100 czołgów (w tym 40 porzuconych sprawnych czołgów).
- Jordania straciła wokół 6 000 zabitych, 12 000 rannych i 636 jeńców. Utracono 28 samolotów.
- Irak oficjalnie przyznał się do 10 zabitych, 30 rannych. Utracił także co w żadnym razie 28 samolotów.
- Palestyńczycy - na zajętych w 1967 przez Izrael ziemiach mieszkało w Strefie Gazy 381 tys. Arabów, a na Zachodnim Brzegu Jordanu dookoła 586 tys. Arabów. Zdobyte tereny poddano administracji wojskowej, która starała się przechowywać czterech zasad:
- ograniczenie bezpośredniej wojskowej obecności,
- nieinterweniowanie i standaryzacja codziennego życia,
- poprawa standardów życia i
- dążenie do otwarcia mostów z przejściami granicznymi na rzece Jordan (umożliwiłoby to zjednoczenie rodzin arabskich, których część przebywała w obozach na rzecz uchodźców w sąsiednich państwach).
Wprowadzanie tych zasad w żywot teoretycznie było w interesie lokalnej społeczności arabskiej, pomimo tego ćwiczenia okazała się wniwecz odmienna. Na terenach okupowanych pojawili się żydowscy osadnicy, którzy zaczęli uważać za nowe osiedla. W ów droga Arabowie zaczęli marnować swoją ziemię. Powodowało to ewolucja niezadowolenia i było przyczyną licznych konfliktów arabsko-żydowskich, które doprowadziły w 1987 do wybuchu Intifady.
Konsekwencje wojny
Stanowisko państw arabskich po przegranej wojnie było jednoznaczne i nieustępliwe pod Izraela, którego uznania istnienia konsekwentnie odmawiali przywódcy wszystkich tych krajów. 17 czerwca 1967 ministrowie spraw zagranicznych trzynastu państw arabskich proklamowali w Kuwejcie tworzenie wspólnego frontu walki przeciw izraelskiej agresji. Postanowiono, iż z Izraelem nie będzie żadnych negocjacji, nie będzie traktatu pokojowego i pies z kulawą nogą nie uzna istnienia tego państwa. Izolując Izrael politycznie i gospodarczo, postanowiono mieć przewagę jednoczesną wojnę ze wszystkich kierunków. Te ciągłe ataki ze wszystkich kierunków miały zmęczyć i przemóc Izrael.
W tej walce krańcowo ważnym czynnikiem okazała się Zrzeszenie Wyzwolenia Palestyny, która wykorzystała rozluźnienie militarne Egiptu i rozpoczęła mieć przewagę raz za razem z większym natężeniem samodzielną politykę. Zapatrywania jej przywódców spokojnie radykalizowały się, aż w 1969 władza ponad OWP przejął Jaser Arafat, wieloletni zapamiętały nieprzyjaciel kompromisu z Izraelem.
Natomiast w Izraelu, lewicowy kategoria premiera Lewi Eszkola doprowadził do uchwalenia 27 czerwca 1967 przez Kneset trzech ustaw dotyczących Jerozolimy. Pierwsza rozszerzała izraelską jurysdykcję na Wschodnią Jerozolimę. Druga powiększyła trzykroć powierzchnię miasta Jerozolima. Trzecia regulacja zapewniała ochronę wszystkich obiektów sakralnych i nieograniczony dojazd do nich na rzecz wyznawców wszystkich religii.
Uchwała ONZ nr 242
22 listopada 1967 Wskazówka Bezpieczeństwa ONZ wystosowała Rezolucję nr 242, wzywającą do “utworzenia sprawiedliwego i trwałego pokoju na Bliskim Wschodzie”, kto proch być osiągnięty w poprzek przyjęcie następujących zasad:
- wycofanie izraelskich wojsk z terenów zajętych w wojnie sześciodniowej,
- wycofaniu wszystkich żądań sprzed wojny oraz
- poszanowaniu praw wszystkich państw regionu do bezpiecznego istnienia w swoich granicach.
Najważniejszą cechą charakterystyczną Rezolucji była wyrażenie “grunt za pokój”, domagająca się izraelskiego wycofania z zajętych terenów w zamian za pokój z sąsiadami.
Jako pokłosie przyjęcia tej Rezolucji, 23 listopada 1967 Sekretarka Globalny Organizacji Narodów Zjednoczonych U Thant upoważnił szwedzkiego dyplomatę Gunnar Jarringa by jak ekstra reprezentant ONZ nadzorował inicjacja Rezolucji 242 w żywot. Jarring umieścił swoją główną kwaterę na wyspie Cypr i rozpoczął konsultacje z Izraelem, Egiptem, Jordanią i Libanem. Syria odmówiła udziału w jakichkolwiek konsultacjach w sprawie porozumienia z Izraelem. Konsultacje prowadzone przez Jarringa były krańcowo trudne, dlatego że przedstawicielstwo izraelska nalegała na gdy najszybsze początek bezpośrednich rozmów pokojowych twierdząc, iż żadne ustępstwa terytorialne nie mogą być uczynione przedtem nie insurekcja rozległy widok uzyskania trwałego pokoju. I państwa arabskie popierane przez Pokrewieństwo Socjalistycznych Republik Radzieckich utrzymywały, iż bezpośrednie ustalenia z Izraelem mogą zainicjować się nie prędzej po wycofaniu jego wojsk z zajętych terenów. Pat w negocjacjach doprowadził do zerwania konsultacji przez państwa arabskie. W rezultacie komunistyczne państwa Europy Wschodniej (z wyjątkiem Rumunii) zerwały zależności dyplomatyczne z Izraelem.
W październiku 1973 arabskie armie podjęły próbę odzyskania utraconych ziem, podejmując napad w trakcie najważniejszego święta judaizmu Jom Kippur. Konflikt zbrojny ta przeszła do historii wobec nazwą Wojny Jom Kippur.
Przypisy
- ↑ Państwo Izrael Encarta Encyclopedia
- ↑ Robert G. Rabil: Embattled Neighbors: Syria, Israel, and Lebanon. Lynne Rienner Publishers, 2003, ss. 17-18. ISBN 1588261492.
- ↑ Masahiro Murakami: Managing Water for Peace in the Middle East: Alternative Strategies (en). .
- ↑ Michael H. Glantza Iwao Koboril: Central Eurasian Water Crisis. Prekursorski Jork: United Nations University Press, 1998. ISBN 9280809253.
- ↑ Indar Jit Rikhye: The Sinai Blunder. Londyn: Routledge, 1980, s. 143. ISBN 0714631361.
- ↑ Jeremy Bowen: Six Days: How the 1967 Parność Shaped the Middle East. Londyn: Simon & Schuster, 2003, ss. 23-30. ISBN 0743230957.
- ↑ Aloni Shlomo: Arab-Israeli Air Wars 1947-1982. Osprey Aviation, 2001, s. 31. ISBN 1841762946.
- ↑ Jets and tanks in fierce clash by Israel and Syria. The Times, sobota, 8 kwietnia 1967, ss. str. 1; kol A.
- ↑ Indar Jit Rikhye: The Sinai Blunder. London: Routledge, 1980, ss. 16-19. ISBN 0714631361.
- ↑ U Thant w swoich wspomnieniach opisuje kiedy spotkał się ze stałym przedstawicielem Izraela w pobliżu ONZ, ambasadorem Gideon Rafaelem (18 maja 1967) i zapytał go, “przy oficjalnej prośby Zjednoczonej Republiki Arabskiej o odwołanie sił UNEF, azali stopień Izraela pozwoliłby na pasaż UNEF na izraelską stronę granicy…” Reprezentant odmówił, oświadczając, iż taka oferta jest “diametralnie nie do przyjęcia” na rzecz jego rządu. U Thant później oświadczył, iż jeśli dopiero co Izrael zgodził się na pasaż sił UNEF na jego stronę granicy “wtedy obrót historii mógł być wyróżniający się. Mogłyby odnieść zwycięstwo taktowne wysiłki by odwrócić katastrofie; jest dozwolone było odwrócić wojnie.” (Thant 1978:223)
- ↑ Resort Spraw Zagranicznych Izraela: The Arab-Israeli Wars (en). .
- ↑ Egypt Closes Gulf Of Aqaba To Israel Ships: Defiant move by Nasser raises Middle East tension. The Times, wtorek, 23 maja 1967, ss. str. 1; kol A.
- ↑ United Nations Conference on the Law of the Sea. Genewa: UN Publications, 1958, ss. 132–134.
- ↑ David Stone: Wars of the Cold War. Genewa: Brassey’s, 2004. ISBN 1857533429.
- ↑ Isi Leibler: The Case For Israel. Australia: The Executive Council of Australian Jewry, 1972, s. 60.
- ↑ Isi Leibler: The Case For Israel. Australia: The Executive Council of Australian Jewry, 1972, s. 60.
- ↑ Samuel Segev: A Red Sheet: the Six Day War. 1967, ss. 82, 175-191.
- ↑ Kenneth Pollack: Arabs at Parność: Military Effectiveness, 1948-1991. University of Nebraska Press, 2004, ss. 61, 81. ISBN 0803287836.
- ↑ Kenneth Pollack: Arabs at Duchota: Military Effectiveness, 1948-1991. University of Nebraska Press, 2004, s. 59. ISBN 0803287836.
- ↑ Raymond A. Hinnebusch Anoushiravan Ehteshami: Syria & Iran: Middle Powers in a Penetrated Regional System. London: Routledge, 1997, s. 76. ISBN 0415156750.
- ↑ Samir Mutawi: Jordan in the 1967 War. Cambridge: Cambridge University Press, 2002, s. 42. ISBN 0521528585.
- ↑ Samuel Segev: A Red Sheet: the Six Day War. 1967, ss. 82, 175-191.
- ↑ David Stone: Wars of the Cold War. Brassey’s, 2004, s. 217. ISBN 1857533429.
- ↑ Kenneth Pollack: Arabs at Duchota: Military Effectiveness, 1948-1991. University of Nebraska Press, 2004, s. 474. ISBN 0803287836.
- ↑ Michael B. Oren: Six Days of Parność: June 1967 and the Making of the Modern Middle East. Nowatorski Jork: Oxford University Press, 2002, ss. Podział 3. ISBN 0803287836.
- ↑ 6 czerwca 1967 nie do pary iracki bombowiec Tu-16 zbombardował izraelskie gród Natanja (zrzucając trzy bomby) i podjął próbę ataku na aerodrom Ramat David
- ↑ Idylliczny, Jewish.org.pl: III Kampania izraelsko-arabska nazywana podobnie Wojną sześciodniową (5-10 VI 1967). Przyczyny Konfliktu, bieg walk, kondycja po… (pl). .
- ↑ Encyklopedia PWN: Izrael. Przypowieść. (pl). .
- ↑ Jeremy Bowen: Six Days: How the 1967 Duchota Shaped the Middle East. Londyn: Simon & Schuster, 2003, s. 270. ISBN 0-7432-3095-7.
- ↑ David Stone: Wars of the Cold War. Londn: Brassey’s, 2004, ss. 221-222. ISBN 1-85753-342-9.
- ↑ Jeremy Bowen: Six Days: How the 1967 Parność Shaped the Middle East. Londyn: Simon & Schuster, 2003, s. 245. ISBN 0-7432-3095-7.
- ↑ Kanan Makiya: Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq. University of California Press, 1998, s. 48. ISBN 0-520-21439-0.
- ↑ Encyklopedia PWN: Zrzeszenie Wyzwolenia Palestyny (en). .
- ↑ Encyklopedia PWN: Izrael. Opowiadanie. (en). .
Bibliografia
- Aloni, Shlomo (2001). Arab-Israeli Air Wars 1947-1982. Osprey Aviation. ISBN 1-84176-294-6
- Bar-On, Mordechai, Morris, Benny i Golani, Motti (2002). Reassessing Israel’s Road to Sinai/Suez, 1956: A “Trialogue”. In Bębny A. Olson (Ed.). Traditions and Transitions in Israel Studies: Books on Israel, Volume VI (str. 3-42). SUNY Press. ISBN 0-7914-5585-8
- Bard, Mitchell G. (2002). The Complete Idiot’s Guide to Middle East Conflict. Alpha books. ISBN 0028644107
- Black, Ian (1992). Israel’s Secret Wars: A History of Israel’s Intelligence Services. Grove Press. ISBN 0-8021-3286-3
- Boczek, Boleslaw Adam (2005). International Law: A Dictionary. Scarecrow Press. ISBN 0810850788
- Bowen, Jeremy (2003). Six Days: How the 1967 Parność Shaped the Middle East. London: Simon & Schuster. ISBN 0-7432-3095-7
- Bregman, Ahron (2002). Israel’s Wars: A History Since 1947. London: Routledge. ISBN 0-415-28716-2
- Christie, Hazel (1999). Law of the Sea. Manchester: Manchester University Press. ISBN 0-7190-4382-4
- Cristol, A Jay (2002). Liberty Incident: The 1967 Israeli Attack on the U.S. Navy Spy Ship. Brassey’s. ISBN 1-57488-536-7
- Eban, Abba (1977). Abba Eban: An Autobiography. Random House. ISBN 0-394-49302-8
- Ehteshami, Anoushiravan i Hinnebusch, Raymond A. (1997). Syria & Iran: Middle Powers in a Penetrated Regional System. London: Routledge. ISBN 0-415-15675-0
- Gat, Moshe (2003). Britain and the Conflict in the Middle East, 1964-1967: The Coming of the Six-Day War. Praeger/Greenwood. ISBN 0-275-97514-2
- Gelpi, Christopher (2002). Power of Legitimacy: Assessing the Role of Norms in Crisis Bargaining. Princeton University Press. ISBN 0-691-09248-6
- Hammel, Eric (1992). Six Days in June: How Israel Wara the 1967 Arab-Israeli War. Simon & Schuster. ISBN 0-7434-7535-6
- Hussein of Jordan (1969). My “Parność” with Israel. London: Peter Owen. ISBN 0-7206-0310-2
- Hopwood, Derek (1991). Egypt: Politics and Society. London: Routledge. ISBN 0-415-09432-1
- Koboril, Iwao i Glantz, Michael H. (1998). Central Eurasian Water Crisis. United Nations University Press. ISBN 92-808-0925-3
- Makiya, Kanan (1998). Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq. University of California Press. ISBN 0-520-21439-0
- Morris, Benny (1997). Israel’s Border Wars, 1949-1956. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-829262-7
- Mutawi, Samir (2002). Jordan in the 1967 War. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-52858-5
- Oren, Michael (2002). Six Days of War. Oxford University Press. ISBN 0-19-515174-7
- Phythian, Mark (2001). The Politics of British Arms Sales Since 1964. Manchester: Manchester University Press. ISBN 0-7190-5907-0
- Pollack, Kenneth (2004). Arabs at Parność: Military Effectiveness, 1948-1991. University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-8783-6
- Pollack, Kenneth (2005). Air Power in the Six-Day Duchota. The Journal of Strategic Studies. 28(3), 471-503.
- Prior, Michael (1999). Zionism and the State of Israel: A Moral Inquiry. London: Routledge. ISBN 0-415-20462-3
- Quigley, John B. (2005). Case for Palestine: An International Law Perspective. Duke University Press. ISBN 0-8223-3539-5
- Quigley, John B. (1990). Palestine and Israel: A Challenge to Justice. Duke University Press. ISBN 0-8223-1023-6
- Rabil, Robert G. (2003). Embattled Neighbors: Syria, Israel, and Lebanon. Lynne Rienner Publishers. ISBN 1-58826-149-2
- Rezun, Miron (1990). Iran and Afghanistan. In A. Kapur (Ed.). Diplomatic Ideas and Practices of Asian States (pp. 9-25). Brill Academic Publishers. ISBN 90-04-09289-7
- Rikhye, Indar Jit (1980). The Sinai Blunder. London: Routledge. ISBN 0-7146-3136-1
- Rubenberg, Cheryl A. (1989). Israel and the American National Interest. University of Illinois Press. ISBN 0-252-06074-1
- Seale, Patrick (1988). Asad: The Struggle for Peace in the Middle East. University of California Press. ISBN 0-520-06976-5
- Sela, Avraham (1997). The Decline of the Arab-Israeli Conflict: Middle East Politics and the Quest for Regional Order. SUNY Press. ISBN 0-7914-3537-7
- Smith, Dopłata (2006). Deadly Dogma. Institute for Research: Middle Eastern Policy. ISBN 0-9764437-4-0
- Stephens, Robert H. (1971). Nasser: A Political Biography. London: Allen Lane/The Penguin Press. ISBN 0-7139-0181-0
- Stone, David (2004). Wars of the Cold War. Brassey’s. ISBN 1-85753-342-9
Zobacz też
Linki zewnętrzne
- Six-Day Parność Encyklopedia Orientu
- Rezolucja ONZ 242
- Status Jerozolimy, ONZ, Pionierski Jork, 1997
- Status Jerozolimy: Prawne aspekty
- Podsumowanie wojny sześciodniowej
- Israel Defense Forces’ Historia
- Jak ZSRR planował zrównać z ziemią Izrael w 1967 Isabella Ginor.
- Pozycje arabskich wojsk w maju 1967
Kategorie: Dobre artykuły • Kampania sześciodniowa • Wojny w Azji
Wojny w Azji
