Wojny afgańskie
Afgańskie wojny - partia wojen między Afganistanem i Wielką Brytanią.
Spis treści
//
Pierwsza (1839-1842)
Zobacz więcej w osobnym artykule: I walka brytyjsko-afgańska.
Wzrastające wpływy Rosji na dworze Dosta Mohammada niezmiernie niepokoiły Brytyjczyków. Dążąc do obalenia Dosta wspierali oni byłego emira, kto sprzyjał działaniom brytyjskim na obiekt zapewnienia lepszej obrony Indii od północy. W 1839 Dost Muhammad został odarty władzy i wtrącony do więzienia. Uciekł niemniej jednak z więzienia i próbował otrzymać rekompensatę władzę. Powtórnie oczarowany został deportowany do Indii. Ostre zimy a uporczywy opór Afgańczyków zmusiły niemniej jednak wojska brytyjskie do opuszczenia Afganistanu w styczniu 1842 roku. Na przestrzeni odwrotu Brytyjczycy wpadli w pułapkę i zostali zdziesiątkowane przez afgańskie plemiona. Po wycofaniu się Brytyjczyków Dost Muhammad odzyskał władzę.
Druga (1878-1880)
Zobacz więcej w osobnym artykule: II kampania brytyjsko-afgańska.
Po śmierci Dosta (1863) emirem został jego potomek męski, Szer Ali, kto rozpoczął rokowania z Rosjanami a odmówił przyjęcia brytyjskiej misji. Rzecz jasna zaniepokoiło to Wielką Brytanię, której wojska w 1878 znowu wkroczyły do Afganistanu. Szer Ali szukał pomocy u Rosjan, wszak ci wsparli go jeno radą, ażeby zawarł pokój. W 1879 roku Szer Ali zmarł. Nowym emirem został jego potomek męski, Jakub Chan, jaki zastosował się do rosyjskiej rady. Zawarł z Brytyjczykami umowa na podstawie którego zrzekł się przełęczy Chajber tudzież innych strategicznych obszarów. Lada dzień z kolei zabity został brytyjski reprezentant, na co Brytyjczycy odpowiedzieli zajęciem Kabulu, z którego innowacyjny emir musiał zmykać. Konflikt zbrojny zakończyła się przejęciem władzy przez wnuka Dosta Muhammada, Abd ar-Rahmana, kto bronił interesów brytyjskich i ustanowił możny (kiedy na afgańskie uzdolnienie) szczebel centralny.
Trzecia (1919)
Zobacz więcej w osobnym artykule: III konflikt zbrojny brytyjsko-afgańska.
W 1901 roku emirem został Habibullah Chan, kto całowicie godził się z brytyjską dominacją. Funkcja kolejnego władcy z 1919 roku - Amanullaha Chana było natomiast przeciwne - ów postanowił dokonać z Afganistanu nowoczesne, czas wolny państwo - oryginalnie również czas wolny od obcych wpływów. Jego ambicje zagrażały należącym do Brytyjczyków Indiom, co wywołało kolejną wojnę z Wielką Brytanią. Krótki spór zakończył się traktatem z Rawalpindi, w którym Brytyjczycy uznali niepodległość Afganistanu w sprawach wewnętrznych i zagranicznych. Okazało się niemniej jednak, iż do tej pory doskonale zależne państwo - otóż czas wolny - potrzebuje reform, na które wszelako nie zgodzili się teolodzy - Amanullah Chan nie bacząc na swoich dokonań skazany został przegapić kraj.
Zobacz też
- radziecka wkroczenie w Afganistanie
- historia Afganistanu
- historia Indii
Kategorie: Historia Afganistanu • Relacja Indii • Brytyjskie wojny kolonialne • Wojny w Azji