Wojna brytyjsko-perska
Walka brytyjsko-perska
Szarża brytyjskiej kawalerii w bitwie wobec Kushab
Data
1 listopada 1856 - 4 kwietnia 1857
Miejsce
Persja i Afganistan
Wynik
wygrana Brytyjczyków
Strony konfliktu
Dowódcy
James Outram
Naser ad-Din Szah Kadżar
Siły
12 000 żołnierzy
3700 żołnierzy
nieznana numer wojowników
Straty
58 zabitych
ok. 1000
Wojna brytyjsko-perska - spór uzbrojony w latach 1856-1857 między Wielką Brytanią a Persją. Przyczyną wojny były perskie pretensje do afgańskiego miasta Herat, przeciw którym wystąpili Brytyjczycy. Kampania zakończyła się zrzeczeniem przez Persję jej pretensji do Heratu.
Spis treści
//
Preludium
Konflikt o Herat był elementem tzw. “Wielkiej Gry” jaką o wyższość ponad Azją Środkową toczyły Wielka Brytania i Federacja rosyjska. Po zakończeniu I wojny brytyjsko-afgańskiej Wielka Brytania dążyła do utworzenia z Afganistanu państwa buforowego, zabezpieczającego Republika indii Brytyjskie przedtem rosyjską ekspansją. Mocarny weto ze okolica Wielkiej Brytanii wywoływała perska inwigilacja Afganistanu, dlatego że podejrzewano, iż historia się owszem za podszeptami Rosji. Osią sporu było gród Herat, dzisiaj związane z Afganistanem, aliści za czasów Safawidów należące do Persji. Persowie podwójnie próbowali zbrojnie pochwycić sporne gród - w 1838 i 1852 r., za każdym wspólnie bez powodzenia.
Persowie podjęli nową próbę opanowania Heratu w 1856 r. Tym wspólnie oskrzydlenie zakończyło się sukcesem i gród szmelc 25 października. Wywołało to natychmiastową reakcję Wielkiej Brytanii. 1 listopada gubernator powszechny Indii lord Canning, wypełniając instrukcje z Londynu, wypowiedział Persji wojnę.
Wielka Brytania przedsięwzięła kroki wojenne przeciw Persji coraz poprzednio atakiem na Herat. Związane było to ze sprawą Meerzy Haszema Chana, którego brytyjski przedstawiciel w Teheranie, Charles Augustus Murray, chciał desygnować sekretarzem swojej misji. Persowie sprzeciwili się tej nominacji, co wywołało spór z ambasadorem, kto narósł pospołu z pojawieniem się pogłosek o romansie ambasadora z żoną Meerzy Haszema, która była równolegle szwagierką szaha. Persowie aresztowali kobietę, a rzecznik, zwany przez szaha “głupkiem”, zerwał związki z dworem.
Wojna
Zejście na ląd brytyjski
Początkowo Brytyjczycy planowali wyprawić wojska do Afganistanu i zaatakować bez ogródek na Herat. Doszczętnie chociaż postanowiono przypaść Persją od okolica Zatoki. 10 grudnia 1856 r. brytyjsko-hinduski eskadra nadmorski wobec dowództwem komodora Younga, po krótkim bombardowaniu, wysadził lądowanie, kto opanował wyspę Kharg tudzież przystań Buszehr. Po nadejściu posiłków poniżej wodzą generała-majora Jamesa Outrama Brytyjczycy ruszyli na początku 1857 r. na gród Borazjan, które Persowie opuścili bez walki. Brytyjczycy spustoszyli okolice i, po rezygnacji z marszu przez góry, rozpoczęli cofanie się do Buszehr.
Starcie wobec Kushab
Podczas odwrotu, 7 lutego 1857 r., przy Kushab wojska brytyjskie zostały zaatakowane przez Persów przy wodzą Khanlara Mirzy. Persowie (ok. 8000 ludzi) dysponowali znaczną przewagą ponad armią Outrama, która liczyła ogółem 4600 ludzi (2200 europejskiej piechoty, 2000 hinduskiej piechoty i 400 kawalerii) tudzież 16 wydział. Brytyjczykom udało się żwawo pokonać zdziwienie. Pod ręką słabnącym ogniu Persów udało się podprowadzić własną artylerię bliżej nieprzyjacielskich pozycji i zakneblować większa część oddział nieprzyjaciela. Bitwę rozstrzygnęła szarża 3 pułku bombajskiej lekkiej kawalerii na czworokąt 1 pułku piechoty z Khusgai. Kawalerzyści rozbili nieprzyjaciela (z 500 żołnierzy ocalało 12), co zmusiło armię perską do odwrotu. Brytyjczycy utracili 19 zabitych i 64 rannych. Straty perskie nieprzystępny 700 zabitych i 100 jeńców.
Wypad na Muhammarah
Wkrótce po powrocie do Buszehr, Outram zadecydował o marszu na północ i ataku na cytadela Muhammarah. Chociaż z powodu kiepskiej pogody tudzież opóźniania się posiłków wyruszenie nastąpił nie prędzej 18 marca. W tym czasie armia umocniło obóz. Odsiecz z Indii wobec wodzą Henry’ego Havelocka przybył w lutym. Armia wyruszyło do Muhammarah 18 marca. W Buszehr pozostało 3000 żołnierzy wobec wodzą Johna Jacoba. Garnizon twierdzy liczył 13 000 ludzi i 30 wydział. Dowodził przedtem Khanlar Mirza. Wojsko brytyjska liczyła 4886 ludzi i 7 okrętów wojennych.
Oblężenie rozpoczęło się 26 marca od ostrzału twierdzy z okrętów. Działania brytyjskie utrudniał wydarzenie, iż Muhammarah leżało około granicy z turcją, której Brytyjczycy mieli nie pogwałcać. Po bombardowaniu artyleryjskim i desancie piechoty przy wodzą Havelocka Persowie opuścili Muhammarah i wycofali się do Ahwaz. Outram wysłał przeciw poprzednio ekspecycję złożoną z indyjskiej floty natomiast 300 żołnierzy z 64 pułku piechoty i 78 pułku Highlanders, wobec dowództwem kapitana Rennie’ego. Gród zostało zdobyte 1 kwietnia.
Pokój
Wojska brytyjskie powróciły do Muhammarah 4 kwietnia i dowiedziały się, iż 4 marca w Paryżu został niżej podpisany trakatat pokojowiec. Gdy wieści o tym nadeszły do obozu brytyjskiego generał Outram planował właśnie inwazję w bałwan Persji. Na mocy traktatu pokojowego Persowie rezygnowali z Heratu, zobowiązali się do przeproszenia brytyjskiego ambasadora, podpisania traktatu handlowego tudzież współpracy w zwalczaniu handlu niewolnikami w Zatoce Perskiej. Ze swej okolica Brytyjczycy zobowiązali się nie użyczać schronienia w ambasadzie wrogom szaha tudzież zrezygnowali z żądania zmiany premiera.
Ciekawostki
- Za wojnę brytyjsko-perską przyznano 3 Krzyże Wiktorii. Byli to kapitan John Augustus Wood z 20 pułku bombajskiej piechoty za osiągnięcie Buszehr, tudzież kapitan John Subsydium Malcolmson i porucznik Arthur Thomas Moore z 3 pułku bombajskiej lekkiej kawalerii za szarżę poniżej Kushab.
Linki zewnętrzne
- THE Covernor
- Anglo-Persian War
- Eancyclopaedia Iranica
Kategorie: Brytyjskie wojny kolonialne • Gawęda Iranu • Wojny w Azji